Esoterisch Brussel

Zomer 2013-  Op een zonnige dag, met hier en daar een wolkje,  maak ik een uitstap naar Brussel. Voor mezelf heb ik een cultuur-historisch programma met een vleugje esoterie opgesteld : bezoek aan de Coudenberg, wandeling door het Warandepark, St.-Michiels & St. Goedele Kathedraal en in de namiddag een bezoekje aan het vrijmetselaarsmuseum.

Starten aan het paleis van Coudenberg

Ik begin mijn dagje Brussel met een bezoek aan het paleis van Coudenberg. Of tenminste wat er van overblijft :  de fundamenten en kelders. Het is de belangrijkste archeologische site van Brussel.
Via het BELvue Museum breng ik een bezoek aan deze onderaardse ruimtes. Die bestaan uit de kelders van het paleis  : woongedeelte, vroegere kapel en Aula Magna (een hoogtepunt), een deel van de Isabellastraat en de overblijfselen van het Hof van Hoogstraeten.
Na anderhalf uur bezoek geniet ik van een gezond zelf samengesteld slaatje in het prachtig binnentuintje van het museum. Heerlijk! En ik ben niet de enige die weet dat je hier lekker kan eten. Al gauw stromen heren in maatpakken binnen op zoek naar een gezonde lunch in een rustgevend kader.

Lees verder Esoterisch Brussel

Sola Busca Tarot tentoonstelling

uitzending van Mimesis RAI5 over de Sola Busca tarot te bekijken.
Giordano Berti vertaalde twee delen uit deze uitzending, ondertiteling in het Engels.

Ken je de Sola Busca Tarot nog niet?
Lees dan eerst mijn blog over de sola busca tarot.

In dit blogberichtje zie je drie links :
de eerste link verwijst de volledige uitzending van Mimesis RAI5 over de Sola Busca tarot. De uitzending is bijna volledig gewijd aan de tentoonstelling van dit prachtig tarotdeck.
Omdat niet iedereen (vloeiend) Italiaans begrijpt, heeft Giordano Berti enkele delen hiervan op een youtube filmpje ondertiteld in het Engels.

Klik op de afbeelding hieronder om de volledige uitzending van Mimesis RAI5 over de Sola Busca tarot te bekijken, uiteraard in het Italiaans.

sola busca tarot

Giordano Berti vertaalde twee delen uit deze uitzending, ondertiteling in het Engels.

Camoin en de Tarot de Marseille

Philippe Camoin

Vanuit mijn interesse meer informatie te verzamelen over de gerestaureerde tarot de Marseille (zoals gedrukt door Conver) ben ik op zoek gegaan naar achtergrond informatie over Philippe Camoin. Het boek van Jodorowsky ‘La voie du tarot’ bevatte slechts twee lijntje informatie over het opzoekingswerk dat Jodorowsky samen met Camoin deed. Hier en daar sprokkelde ik informatie samen.
De echt naam van Camoin is Philippe Tourrasse. Camoin is de naam van zijn moeder en het is langs deze zijde van de familie dat er relaties zijn met de wereld van drukken en uitgeven.
Zijn vader was de laatste bestuursvoorzitter van de Camoin drukkerij die o.a. de tarot de Marseille drukte.  De Camoin drukkerij zou ontstaan zijn uit de drukkerij van Conver (eind 18de eeuw). Naar eigen zeggen bestudeert Camoin al sedert zijn 14 jaar symboliek, alchemie,…

Eerste versie

In de jaren ’60 gaf Camoin een eerste gerestaureerde versie van de Marseille tarot uit. Op de verpakking stond vermeld dat het een herdrukt betrof waarvoor hij de originele houten drukplaten had gebruikt. Het resultaat was echter ‘te perfect’ en sommige kaarten waren duidelijk anders. Camoin had dus niet de originele platen gebruikt.
De eerste ‘Bicentenaire Tarot Conver‘ was commercieel gezien geen schot in de roos. Lees verder Camoin en de Tarot de Marseille

Sola Busca

De Sola Busca tarot, geschiedenis, kenmerken en invloed op de esoterische tarot van Waite.

De naam Sola Busca verwijst naar de adellijke Milaneese families die dit deck tot 2009 in hun bezit hadden. Toen werd het voor 800.000 euro verkocht aan de Italiaanse staat en ondergebracht in de Pinateco di Brera, in Milaan. Het tarotdeck staat momenteel in de schijnwerpers omdat het werd tentoongesteld in Milaan tussen november 2012 en februari 2013.
Het deck werd in 1490 in verschillende exemplaren gedrukt.  Verschillende van deze gedrukte kaarten zijn nog terug te vinden in musea en privé-collecties. Zo heeft de British Museum in 1845 enkele kaarten aangekocht die je op hun website kan bewonderen :
Ridder Munten – Page Munten – Koningin Staven.
Recent onderzoek bracht aan het licht dat de kaarten van het Sola Busca deck (hoogstwaarschijnlijk) in 1491 in Venetië werden ingekleurd door de ontwerper van het deck Nicola di Maestro Antonio d’ Ancona. Hij deed dit op vraag van de eigenaar van het deck , Marin Sanudo de jongere (1466–1536),  een bekend Venetiaanse humanist en historicus.

Lees verder Sola Busca

Gumppenberg en Dellarocca

De invloed van Fernando Gumppenberg op de drukkunst van Italiaanse kaarten in de 19de eeuw.

In mijn kleine collectie tarotkaarten zitten twee reproducties van decks die gedrukt werden door Fernando Gumppenberg in Milaan, tijdens de 19de eeuw. Drukkers hadden vroeger een grotere invloed op de tarotkunst dan tegenwoordig.
Veel drukkers waren zelf ontwerper, denk maar aan Convert of Noblet. Gumppenberg ontwierp zelf kaarten, maar de Duitser introduceerde ook ideeën die vernieuwend waren in Italië. Andere druktechnieken, het aanbieden van een goedkopere en duurdere versie en het uitbesteden van het ontwerp aan een (gekende) kunstenaar, waren drie factoren die een nieuwe impuls gaven aan de Italiaanse tarot.
Uiteraard was deze heropleving enkel mogelijk doordat de productie van tarotkaarten in Frankrijk sterk was verminderd en de macht van de Frankrijk op de Noord-Italiaanse regio was afgenomen.

In 1835 (al kan het ook een tiental jaar vroeger zijn geweest) commissioneert hij Carlo Dellarocca voor het creëren van een deck dat zo elegant en verfijnd is, dat het bekend wordt als tarocchi sopraffino.

Hieronder twee versies van originele tarocco soprafino en de 22 grote arcana van de facsimile die ik bezit.
De aandachtige kijker zal merken dat deze tarot bijzondere kenmerken heeft, zoals

  • de ” Magiër” is in dit deck een schoenmaker
  • bij De Geliefden lijkt te man te moeten kiezen tussen het dienen van zijn koning of het volgen van zijn hart. Waar ligt zijn loyaliteit?
  • De weegschalen in  de kaart Gerechtigheid zijn niet in balans, net als haar zwaard
  • Er is een duidelijke dynamiek in de kaart van Kracht, tegengestelde krachten in confrontatie. wat zal het resultaat hiervan zijn?
  • De Dood kortwiekt tekenen van wereldse rijkdom,beloningen, hoogmoed,… én is zoals wel meer gebeurd niet benoemd
  • In dit deck komen ‘letterfouten’ voor  bv. La Temperan i.p.v. La Temperanza of La Ruot del For i.p.v. La Ruota del For

Lees verder Gumppenberg en Dellarocca

Visconti Tarot

De Visconti Sforza tarot is het meest bekende historisch tarotspel uit de 15de eeuw.

De bekendste historische tarotdecks

Over de tijdsgeest waarin de eerste tarotkaarten ontstonden schreef ik in een vorig blogje De Italiaanse Renassainse. Hier belicht ik  kort de meest bekende middeleeuwse tarotkaarten die een grote gelijkenis vertonen met onze hedendaagse esoterisch tarotkaarten, de Visconti Sforza tarot.

Bianca Maria Visconti en Francesco Sforza

Bianca is de buitenechtelijke dochter van Fillipo Maria Visconti, de hertog van Milaan en begin 15de eeuw één van de rijkste mannen in Noord- Italië.
In 1432 wordt Bianca, ze is dan amper 7 jaar, beloofd als echtgenote aan de 24 jaar oudere Francesco. In 1441 huwen ze en samen krijgen ze 8 kinderen : Galeazzo Maria, Ippolita Maria, Filippo Maria, Sforza Maria, Ludovico Maria, Ascanio Maria, Elisabetta en Ottaviano. Ter gelegenheid van haar huwelijk schenkt Fillipo Maria Visconti zijn dochter een tarotspel, de Visconti die Modrone ook gekend als de Cary- Yale tarot. Lees verder Visconti Tarot

De Italiaanse Renaissance

Over de tijdsgeest waarin de eerste tarotkaarten ontstonden.

De eerste historische tarotkaarten, die een grote gelijkenis vertonen met de huidige esoterische tarot, ontstaan midden 15de eeuw. Deze periode wordt gekenmerkt door een grote drang naar vernieuwing. Op maatschappelijk vlak zijn er veranderingen in machtstructuren o.a. merkbaar in de opkomst van de geldadel.
Op filosofisch en spiritueel vlak zorgt de instroom van nieuwe ideeën uit het Oosten voor een veranderde visie op mens en maatschappij.

In een poging de klassieke cultuur in haar zuivere vorm te herstellen worden de Griekse mythen bestudeerd. Schrijvers en kunstenaars putten hun inspiratie allemaal uit deze bron en vermengen de mythen met Bijbelse onderwerpen.

De vertaling van enkele belangrijke hermetische geschriften hebben een belangrijke invloed op het spirituele denken in die tijd. Ze wijzigen de visie van de mens op de werkelijkheid. Een werkelijkheid waarin God de maker is van de kosmos, het levend organisme dat ook ander leven voortbrengt. Hierin heeft de mens een bijzondere plaats als hoogste uitdrukkingsvorm van de natuur en is via de kosmos op een diepe en intense manier met God verbonden.
Er is sprake van een eerste humanistische beweging, waarin het leven niet langer als beperkend en onveranderlijk wordt beleefd. God neemt vanaf dan niet langer een afzonderlijke plaats in, maar is aanwezig in de natuur en in de mens.

Deze nieuwe visie is merkbaar in de kunst. Voor die tijd was het goddelijke het belangrijkste thema, maar vanaf de 15de eeuw staat de mens centraal als schepper van het wereldse. Bemiddelde families lieten schilderijen ontwerpen waarin ze werden afgebeeld in goddelijke thema’s.

In een volgende blog zal ik dieper ingaan op de Visconti Sforza tarot die in die tijd ontstond.
Hieronder zie je Bianca Maria Visconti afgebeeld in enkele schilderijen met een Bijbels of mythisch thema.

Deze diashow vereist JavaScript.


Tarot Cirkel

Arcana, de geheimen van de tarot

Het begrip arcana binnen de westerse esoterische traditie.

Een van de eerste dingen die een beginnende tarotist leert is dat de tarot 78 kaarten bevatten die ingedeeld worden in 22 grote arcana en 56 kleine arcana. In de meeste handboeken wordt arcana vertaald door geheimen (enkelvoud arcanum = geheim).

Het woord ‘geheim’ is heel intrigerend, het prikkelt de fantasie en heeft vast menig persoon ertoe aangezet de tarot te bestuderen. Toch vind ik het uiteindelijk maar een povere vertaling die het concept waar het begrip arcana voor staat amper dekt. Ook de woorden ‘major’ en ‘minor’ hebben naar mijn aanvoelen een diepere betekenislaag, die niet meteen merkbaar is in hun vertaling respectievelijk ‘grote’ en ‘kleine’.

kaart uit Le Grand Tarot Belline, op dit deck zou P. Christian zich gebaseerd hebben bij het omschrijven van zijn tarotafbeeldingen.

De relatie tussen tarot en het woord arcana

Alvorens hier verder op in te gaan, wil ik eerst even hebben over de relatie tussen tarot en het woord arcana. Tegenwoordig worden beide begrippen haast in één adem met elkaar vernoemd, maar dit is niet steeds zo geweest.

Het begrip arcana wordt voor het eerst met tarot geassocieerd door Paul Christian (Jean-Baptiste Pitois) in de novelle ‘L’homme rouge des Tuileries’  (1863)
Het (fictieve) verhaal gaat over een ontmoeting tussen Napoleon en een Benedictijnse monnik die een occult manuscript bezit. Dit manuscript beschrijft 78 symbolische huizen of afgebeelde ‘sleutels’, waarna later verwezen wordt als zijnde arcana.

In 1888 schrijf Ely Star (Eugene Jacob) in zijn werk ‘Mystère de l’ horoscope’, een hoofdstuk over tarot. Hij is de eerste om een onderscheid te maken tussen minor arcana en major arcana. Een jaar later laat Papus (Gérard Anaclet Vincent Encausse) in zijn Tarot de Bohémiens uitschijnen dat beide termen in algemeen gebruik zijn. Lees verder Arcana, de geheimen van de tarot

Thoth, De Magiër

De Magiër uit het boek van Thoth, tarotspel .
Invloed van Frieda Harris op het ontwerp. Speciale aandacht voor de verschillende versies van de Magiër in het tarotspel uitgebracht door AG Muller in 1986.

Het tarotdeck dat Frieda Harris schilderde volgens duidelijke instructies van Aleister Crowley is niet alleen uniek qua ontwerp en thematiek. Het ontstaan van het deck kent ook een aparte en uitgebreide geschiedenis. In dit blogbericht zet ik de schijnwerpers op de Magus of Magiër uit The Book of Thoth (= de tarot) van Master Therion (= Aleister Crowley)

Magus of Magiër uit The Book of Thoth

De eerste publicatie is een ontwerp van de Magus op de omslag van een catalogus. De catalogus werd ontworpen ter gelegenheid van de tentoonstelling :
Aleister Crowley and Frieda Harris, Exhibition of Playing Cards The Tarot (Book of Thoth) 78 Paintings According to the Initiated Tradition and Modern Scientific Thought with other Occult and Alchemical Design, in the Nicholson and Venn Galleries (juni 1941).

Helaas zo ver kwam het niet, op het laatste moment bedachten de galeriehouders zich uit schrik voor eventuele negatieve publiciteit. In allerijl werden de schilderijen naar een nabij gelegen hotel overgebracht en hield Frieda Harris daar haar tentoonstelling.

De eerste volledige publicatie van de kaarten gebeurde in 1944 in een boek “The Book of Thoth by Master Therion” in een zeer beperkte oplage van 200 exemplaren. Pas in 1968 kwam een eerste publicatie als tarotdeck.

Frieda Harris maakte meerdere schetsen en schilderijen van The Magician (in latere publicaties veranderde de titel van de tarotkaart wel eens in The Magus), waardoor soms verwarring ontstond over welke versie van de Magiër uiteindelijk was goedgekeurd door Crowley. Toen A.G. Muller in 1986 het tarotdeck uitbracht gebruikte hij drie versies van de Magus. Velen hebben hier een bijzondere betekenis aan toegekend, maar eigenlijk besliste de uitgever om de drie versies uit te geven gewoon omdat hij toevallig over deze drie exemplaren beschikte.

Enkel de laatste uit het rijtje is de goedgekeurde versie van de Magus, de andere werden door Crowley ‘afgekeurd’. Dit deed hij wel vaker tot grote wanhoop van Harris die Crowley soms smeekte om niet meer van gedacht te veranderen. De magische orde van Crowley, O.T.O =Ordo Templi Orientis, is helemaal niet gelukkig met de verschillende versies van de Magiër. Zij doen het meestal af als absoluut onbelangrijk wegens ‘afgekeurd’. Misschien omdat de waarde van de input van Frieda Harris zo teveel aandacht krijgt.

Lees verder Thoth, De Magiër