Boek over de geschiedenis van de westerse esoterie, met zeer veel (unieke) afbeeldingen

Francis King
Francis King was in de jaren ’70 een bekende auteur van esoterische boeken. Boeken waarin hij zijn kennis van magie en de westerse esoterische traditie met het publiek deelde.  Hij publiceerde vele ‘geheimen’ van de Ordo Templi Orientis O.T.O. en vooral zijn boeken over seksuele magie waren erg populair. Niet iedereen kon het waarderen dat hij deze kennis met het grote publiek deelde, maar het is overduidelijk dat dankzij dergelijke publicaties veel ‘kennis’ bewaard is gebleven.

Boek over magie
Het boek Magic : The Western Tradition van Francis X. King heeft me gecharmeerd of moet ik zeggen betoverd . Het is een dun boek met harde kaft uitgegeven in 1975 door Book Club Associations, London
In het eerste deel geeft de auteur een korte maar interessante samenvatting van magie in de westerse wereld. Wat het boek echter bijzonder maakt is dat ongeveer 2/3 uit afbeeldingen bestaat, vaak voorzien van het persoonlijk commentaar van de auteur.
Een deel van het foto’s is tegenwoordig te vinden op het internet, maar er zijn ook zeldzamere foto’s bij.

Het begrip arcana binnen de westerse esoterische traditie.

Een van de eerste dingen die een beginnende tarotist leert is dat de tarot 78 kaarten bevatten die ingedeeld worden in 22 grote arcana en 56 kleine arcana. In de meeste handboeken wordt arcana vertaald door geheimen (enkelvoud arcanum = geheim).

Het woord ‘geheim’ is heel intrigerend, het prikkelt de fantasie en heeft vast menig persoon ertoe aangezet de tarot te bestuderen. Toch vind ik het uiteindelijk maar een povere vertaling die het concept waar het begrip arcana voor staat amper dekt. Ook de woorden ‘major’ en ‘minor’ hebben naar mijn aanvoelen een diepere betekenislaag, die niet meteen merkbaar is in hun vertaling respectievelijk ‘grote’ en ‘kleine’.

kaart uit Le Grand Tarot Belline, op dit deck zou P. Christian zich gebaseerd hebben bij het omschrijven van zijn tarotafbeeldingen.

De relatie tussen tarot en het woord arcana

Alvorens hier verder op in te gaan, wil ik eerst even hebben over de relatie tussen tarot en het woord arcana. Tegenwoordig worden beide begrippen haast in één adem met elkaar vernoemd, maar dit is niet steeds zo geweest.

Het begrip arcana wordt voor het eerst met tarot geassocieerd door Paul Christian (Jean-Baptiste Pitois) in de novelle ‘L’homme rouge des Tuileries’  (1863)
Het (fictieve) verhaal gaat over een ontmoeting tussen Napoleon en een Benedictijnse monnik die een occult manuscript bezit. Dit manuscript beschrijft 78 symbolische huizen of afgebeelde ‘sleutels’, waarna later verwezen wordt als zijnde arcana.

In 1888 schrijf Ely Star (Eugene Jacob) in zijn werk ‘Mystère de l’ horoscope’, een hoofdstuk over tarot. Hij is de eerste om een onderscheid te maken tussen minor arcana en major arcana. Een jaar later laat Papus (Gérard Anaclet Vincent Encausse) in zijn Tarot de Bohémiens uitschijnen dat beide termen in algemeen gebruik zijn.

Het interpreteren van de vier elementen in een kaartlegging

Meestal merk je een sterke aanwezigheid van één of twee elementen in een legging. Het is zinvol na te gaan welke elementen overheersen en hoe ze de impact van de omringende kaarten beïnvloeden. Dit geeft een totaalbeeld over de onderliggende factoren die een rol spelen bij de vraag.

Warm, koud, droog en vochtig
Elk element heeft haar specifieke eigenschappen. Om zicht te krijgen op hoe de elementen elkaar beïnvloeden moet je de specifieke eigenschappen van elk element kennen. Die eigenschappen zijn gebaseerd op de onderliggende elementaire kwaliteiten : warm, koud, droog en vochtig.

  • warm en droog scheppen het element   vuur
  • koud en droog scheppen het element    aarde
  • warm en vochtig scheppen het element lucht
  • koud en vochtig scheppen het element  water
voorstelling van de vier elementen en hun eigenschappen
voorstelling van de vier elementen en hun eigenschappen

 Water, vuur, lucht en aarde

Als je dieper wil graven in de betekenislagen van de tarot en een legging goed wil duiden, kan je niet buiten een grondige kennis van de vier elementen uit de tarot.
De vier elementen : water, vuur, lucht en aarde zijn opvallend aanwezig in de afbeeldingen. De kleine arcana zijn ingedeeld op basis van de elementen en ook in de grote arcana komen ze voor. Het zijn de gereedschappen voor de creatie van de wereld en de mens. Ze geven letterlijk en symbolisch ons leven vorm. Door de eeuwen heen hebben ze de mens steeds geïnspireerd om meer over de wereld en zichzelf te ontdekken. Ook nu het wetenschappelijk inzicht in de schepping ontzettend ruim is, in vergelijking met de kennis uit de Middeleeuwen, blijven de vier elementen ons innerlijk beroeren.

Het element Aarde

Aarde is wellicht het element dat het dichtst bij de mens staat. Van alle elementen is aarde het duidelijkst aanwezig in ons leven. Elke dag ervaren we de solide kracht van de grond waarop we leven en wellicht voelt het element aarde daarom zo vertrouwd aan. De aardereeks met pentagrammen of munten als symbolen zijn de materiekaarten. Ze tonen hoe de mens praktisch omgaat met kennis en creativiteit. Naast het wijzen op de manier waarop men vaardigheden gebruikt, wijzen ze vooral op het tastbare, concrete resultaat ervan. De aardkaarten tonen de manier waarop de mens zichtbaar is in de materiële wereld bv. door werk, studies, gezin, huis en rijkdom. Materiële rijkdom biedt een solide basis om de ontwikkeling van de andere elementen mogelijk te maken. Aardse kracht stuwt de mens altijd vooruit, hij moet zijn talenten en rijkdom steeds uitbreiden en vermeerderen. Dit is eigen aan de fysische wereld waarmee hij verbonden is.

Het tarotdeck dat Frieda Harris schilderde volgens duidelijke instructies van Aleister Crowley is niet alleen uniek qua ontwerp en thematiek. Het ontstaan van het deck kent ook een aparte en uitgebreide geschiedenis. In dit blogbericht zet ik de schijnwerpers op de Magus of Magiër uit The Book of Thoth (= de tarot) van Master Therion (= Aleister Crowley)

Magus of Magiër uit The Book of Thoth

De eerste publicatie is een ontwerp van de Magus op de omslag van een catalogus. De catalogus werd ontworpen ter gelegenheid van de tentoonstelling :
Aleister Crowley and Frieda Harris, Exhibition of Playing Cards The Tarot (Book of Thoth) 78 Paintings According to the Initiated Tradition and Modern Scientific Thought with other Occult and Alchemical Design, in the Nicholson and Venn Galleries (juni 1941).

Helaas zo ver kwam het niet, op het laatste moment bedachten de galeriehouders zich uit schrik voor eventuele negatieve publiciteit. In allerijl werden de schilderijen naar een nabij gelegen hotel overgebracht en hield Frieda Harris daar haar tentoonstelling.

De eerste volledige publicatie van de kaarten gebeurde in 1944 in een boek “The Book of Thoth by Master Therion” in een zeer beperkte oplage van 200 exemplaren. Pas in 1968 kwam een eerste publicatie als tarotdeck.

Frieda Harris maakte meerdere schetsen en schilderijen van The Magician (in latere publicaties veranderde de titel van de tarotkaart wel eens in The Magus), waardoor soms verwarring ontstond over welke versie van de Magiër uiteindelijk was goedgekeurd door Crowley. Toen A.G. Muller in 1986 het tarotdeck uitbracht gebruikte hij drie versies van de Magus. Velen hebben hier een bijzondere betekenis aan toegekend, maar eigenlijk besliste de uitgever om de drie versies uit te geven gewoon omdat hij toevallig over deze drie exemplaren beschikte.

Enkel de laatste uit het rijtje is de goedgekeurde versie van de Magus, de andere werden door Crowley ‘afgekeurd’. Dit deed hij wel vaker tot grote wanhoop van Harris die Crowley soms smeekte om niet meer van gedacht te veranderen. De magische orde van Crowley, O.T.O =Ordo Templi Orientis, is helemaal niet gelukkig met de verschillende versies van de Magiër. Zij doen het meestal af als absoluut onbelangrijk wegens ‘afgekeurd’. Misschien omdat de waarde van de input van Frieda Harris zo teveel aandacht krijgt.

mamelukse, kaarten, visconti, sforza, sola busca, rider waite, tarot, crowley, marseille, etteilla, levi, gebelin
Klik op de afbeelding om de tijdslijn te bekijken.

Egyptische kaartspelen

13de/ 14de eeuw   Kaartspelen werden (hoogstwaarschijnlijk) in het Nabije Oosten geïntroduceerd door de Mamelukse slaafmilitairen die de Arabische Sultans dienden gedurende de middeleeuwen. De structuur van de tarot is direct te herleiden tot handgeschilderde Egyptische kaartspelen.

De eerste tarotkaarten

Midden 15de eeuw    Eén van de eerste tarotspellen die grote gelijkenissen vertoont met de hedendaags gebruikte tarotkaarten is ontworpen voor de Visconti – Sforza, een deck dat rond 1441 werd geschilderd in opdracht van de Hertog van Milaan.

78 kaarten

Eind 15de eeuw  In de  Sola Busca Tarot worden voor het eerst de namen van de troefkaarten in de afbeeldingen verwerkt. Bovendien is dit de enig tarot uit de 15de eeuw waarvan alle 78 originele kaarten zijn bewaard. Het zal Arthur Waite inspireren bij het ontwikkelen van zijn tarotspel.

De eerste esoterische tarot

In 1650 creëerde Jean Noblet zijn eerste, eenvoudige Tarot de Marseille. Begin 18deeeuw bracht uitgeverij Grimaud een tweede meer gedetailleerde versie.