Tarot en allegorieën

Griekse filosofie

Eén van de pijlers waarop de tarot is gebaseerd is ongetwijfeld de Griekse filosofie. Het idee bv. van een beginsel waaruit tegenstellingen voorvloeien is een thema dat duidelijk in de tarot voorkomt en sinds eeuwen besproken wordt door filosofen.

Plotinus

Eén van die Griekse denkers die vaak als grondlegger van het esoterisch denken wordt beschouwd is Plotinus (205-270). Plotinus leert dat er een volledig transcendente, onpersoonlijke ‘Ene” bestaat, die niet met enige mogelijkheid beschreven kan worden. Uit die Ene vloeit de schepping voort, waarbij deze in kwaliteit en kracht verliest, naarmate de schepping verder van het ‘Ene’ afraakt. Plotinus verwoordt het als volgt : de eerste uitstroming is de gedachte van de goddelijke geest (De Magiër en de Hogepriesteres)*, de levenskracht  (De Keizerin)* en orde van het universum (De Keizer)*. Uit deze wereldziel komen de individuele menselijke zielen voort en tenslotte op het derde en laagste niveau, de materie. Hoewel hij het omschrijft als het laagste en minst perfecte niveau van de kosmos, beklemtoont hij toch met nadruk de goddelijkheid van de materie als uitstroming van het Ene. De mens kan zich via een innerlijke, goddelijk vonk verbinden met de levensstroom die uit het Ene voortvloeit.

De relatie tussen tarot en filosofie

Tarot zou je kunnen omschrijven als oude ideeën, oude voorstellingen die steeds opnieuw afhankelijk van cultuur en tijdsgeest worden geïnterpreteerd. Daarom vind ik het boeiend om (historische) kaartinterpretatie los te laten en terug te grijpen naar de filosofische (basis)ideeën die in elke kaart aanwezig zijn. Het is onmogelijk om een kaart te reduceren tot één filosofische gedachte, maar het is (voor mij) evenmin mogelijk de tarotkaart De Zegewagen te interpreteren zonder aan de allegorie van de wagenmenner van Plato te denken of in De Heremiet niet de allegorie van de grot te herkennen.

Correspondenties

Ooit zei een tarotkenner tegen mij dat de men door het toekennen van correspondenties (getallen, Hebreeuwse letter, astrologische tekens,…) esoterische kennis had toegevoegd aan de tarot en zo een meerwaarde had gegeven aan de tarot. Correspondenties kunnen inderdaad een meerwaarde betekenen, maar is het niet frappant dat Arthur Waite heel bewust al die toevoegingen weglaat als hij ‘zijn tweede tarotdeck’ laat ontwerpen. Het lijkt me dat hij door die correspondenties los te laten de weg vrijmaakt om dieper in de onderliggende ideeën door te dringen.

* Opmerking : de associatie tussen de tarotkaarten en de theorie van Plotinus is uiteraard niet van Plotinus zelf. De associatie is gebaseerd op hoe ik die ideeën weerspiegeld zie in de tarotkaarten.

 

Met de volgende tags: