Tarot en allegorieën

Griekse filosofie

Eén van de pijlers waarop de tarot is gebaseerd is ongetwijfeld de Griekse filosofie. Het idee bv. van een beginsel waaruit tegenstellingen voorvloeien is een thema dat duidelijk in de tarot voorkomt en sinds eeuwen besproken wordt door filosofen.

Plotinus

Eén van die Griekse denkers die vaak als grondlegger van het esoterisch denken wordt beschouwd is Plotinus (205-270). Plotinus leert dat er een volledig transcendente, onpersoonlijke ‘Ene” bestaat, die niet met enige mogelijkheid beschreven kan worden. Uit die Ene vloeit de schepping voort, waarbij deze in kwaliteit en kracht verliest, naarmate de schepping verder van het ‘Ene’ afraakt. Plotinus verwoordt het als volgt : de eerste uitstroming is de gedachte van de goddelijke geest (De Magiër en de Hogepriesteres)*, de levenskracht  (De Keizerin)* en orde van het universum (De Keizer)*. Uit deze wereldziel komen de individuele menselijke zielen voort en tenslotte op het derde en laagste niveau, de materie. Hoewel hij het omschrijft als het laagste en minst perfecte niveau van de kosmos, beklemtoont hij toch met nadruk de goddelijkheid van de materie als uitstroming van het Ene. De mens kan zich via een innerlijke, goddelijk vonk verbinden met de levensstroom die uit het Ene voortvloeit.

De relatie tussen tarot en filosofie

Tarot zou je kunnen omschrijven als oude ideeën, oude voorstellingen die steeds opnieuw afhankelijk van cultuur en tijdsgeest worden geïnterpreteerd. Daarom vind ik het boeiend om (historische) kaartinterpretatie los te laten en terug te grijpen naar de filosofische (basis)ideeën die in elke kaart aanwezig zijn. Het is onmogelijk om een kaart te reduceren tot één filosofische gedachte, maar het is (voor mij) evenmin mogelijk de tarotkaart De Zegewagen te interpreteren zonder aan de allegorie van de wagenmenner van Plato te denken of in De Heremiet niet de allegorie van de grot te herkennen.

Correspondenties

Ooit zei een tarotkenner tegen mij dat de men door het toekennen van correspondenties (getallen, Hebreeuwse letter, astrologische tekens,…) esoterische kennis had toegevoegd aan de tarot en zo een meerwaarde had gegeven aan de tarot. Correspondenties kunnen inderdaad een meerwaarde betekenen, maar is het niet frappant dat Arthur Waite heel bewust al die toevoegingen weglaat als hij ‘zijn tweede tarotdeck’ laat ontwerpen. Het lijkt me dat hij door die correspondenties los te laten de weg vrijmaakt om dieper in de onderliggende ideeën door te dringen.

* Opmerking : de associatie tussen de tarotkaarten en de theorie van Plotinus is uiteraard niet van Plotinus zelf. De associatie is gebaseerd op hoe ik die ideeën weerspiegeld zie in de tarotkaarten.

 

3 thoughts on “Tarot en allegorieën

  1. Soms zie je door de bomen het bos niet meer. Als nadeel van de correspondenties zie ik dat je alles met alles kunt verklaren en dan wordt alles uiteindelijk nietszeggend. De versimpeling leidt tot straffere uitspraken en grotere zeggingskracht. Ik moet wel bekennen dat correspondenties ook wel een soort van aantekkingskracht op mij uitoefenen.

    1. Correspondenties hebben zeker een toegevoegde waarde bij de bestudering van de tarot. Het probleem is dat sommigen blijven steken in de overtuiging dat de verschillende esoterische systemen een gemeenschappelijke oorsprong hebben en alles op één hoop gooien. De kans bestaat ook dat correspondenties niet als suggesties worden aanzien, maar als regels. Dit lijkt me juist het zelf-ontwikkelingsproces af te remmen in plaats van te stimuleren.

  2. een kleine aanvulling met de visie van Waite over tarot en allegorieën (uit : The Great Symbols of Tarot A.E. Waite The Occult Review januari en februari 1926)

    De meerderheid van de Grote Arcana zijn soms allegorisch en kunnen inj vele gevallen slechts begrepen worden als behorend tot een wereld van symbolen, terwijl enkel andere doctrinaal van karakter zijn, in de zin van de ruwe Christelijke doctrine. De kaarten De Opstanding en De Duivel behoren tot deze laatste klasse.
    De Dood aan de andere kant, is een zeer eenvoudige allegorische afbeelding, zoals De Geliefden, Gerechtigheid en Kracht.
    De symbolische kaarten, die zo moeten worden genoemd omdat ze niet overeenstemmen met wat we verstaan onder allegorieën zijn : De Gehangene, De zegewagen, de zogenaamde kaart van Matigheid , De Toren, De Ster, De Zon en De Maan, en de kaart die onder verschillende namen voorkomt, waarvan één naam De Wereld is.

    Het Rad van Fortuin is schijnbaar van samengesteld karakter en behoort zowel tot de klasse van de allegorieën als van de symboliek; terwijl de Dwaas juist erg moeilijk te classificeren is.
    Oppervlakkig lijkt hij terug te voeren tot de klasse waartoe inwoners uit de onderste laag van de bevolking horen, een bedelmonnik of vagebond. Hij stelt de Italiaanse ‘Lazzaroni’ voor, behalve dat hij een portemonnee draagt, alsof hij op weg is door de wereld. Hij wijst hierdoor op de onbeschrijfelijke bendes die de legers tijdens de kruistochten en later, volgden. Hij is de antithese van de Jongeleur, die ten koste van anderen bloeit door een schurkachtige handel te bedrijven of winst te maken door een lage soort van vaardigheden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s